** ** ** Başqa dünyadan sürgün olunmuş qərib, yad bir adamam bu dünyada. Mənim dünyam belə deyildi axı... Orda insanlar daha gözəl, daha sevimli. Orda insanlar bir ailə kimi mehriban, cənnətdəki sayaq günahsız və mutlu. Orda kədər axtarırlar, burda sevinc aradıqlarıtək. Kədər axtarıarlar, sevincin adiliyindən uzaqlaşmaq üçün, sevincin dadını daha dərindən duymaq üçün. Orda göz yaşı yox...
Səhra belə olurmuş deməli...
Nə bir ağac, nə bir çəmən, nə çiçəklər... Bom-boz, ucu-
bucağı görünməyən boşluq, nəhayətsizlik. Qumların üzü ləpəli,
dalğalı dəniz üzünü xatırlatsa da bu ləpələr, dalğalar donuq, sanki
ölü. Bir qaynarlıq, Günəş hərarəti də yox bu qumlarda. Elə dəniz
suları kimi soyuq.
(bir pərdəli dram)
İsmayıl bəy Qutqaşınlının eyni adlı hekayəsi əsasında
İ Ş T İ R A K Ç I L A R :
** ** **
Səadət və Şamah gəzişə-gəzişə köşkə yaxınlaşır.
Səadət pəjmürdə halda köks ötürərək skamyaya çökür. Şamah da yanpörtü halda onun yanından oturur.
- Özün adlı-sanlı bir bəyin yeganə qızı olasan, on səkkiz yaşın ola, gözəllikdə mələk- lər səninlə bəhsə girə, di gəl, həmişə bikef gəzəsən, bu dünyada heç nədən zövq ala bilməyəsən... Heç başa düşə bilmirəm səni.
SƏADƏT-
- Eh, Şamah, Şamah... Qəlbin məsudluğu üçün bunlar o qədər də vacib şərtlər deyil.
- Bilirəm... Etiraf etmək istəməsən də, qəlbin sevgi həsrətilə alovlanır. Sevgisiz həyat bədbəxtlik, qəm-qüssə deməkdir.
- Bilirəm... Etiraf etmək istəməsən də, qəlbin sevgi həsrətilə alovlanır. Sevgisiz həyat
bədbəxtlik, qəm-qüssə deməkdir.
- (Xəfifcə gülümsəyir.) Nəhayət ki... anladın.
ŞAMAH
- (O da gülümsünür) Tələsmə. Eşitmişəm lap bu yaxınlarda sərvəti,nəcabətilə məşhur olan Əsgərağa sənə elçi göndərəcək . Nə istəyirsən, eşidən-bilən elə indidən bu
- (O da gülümsünür) Tələsmə. Eşitmişəm lap bu yaxınlarda sərvəti,nəcabətilə məşhur
olan Əsgərağa sənə elçi göndərəcək . Nə istəyirsən, eşidən-bilən elə indidən bu
izdivaca həsəd aparır.
- Ah, əziz dayəm Şamah...Məsələ də elə bundadır də. Güman edirsən ki, belə bir evlilik məni xoşbəxt edəcək?.. Mən onun xasiyyətinə bələd deyiləm. Bəlkə o heç mən sevmir. Ah, belə bir uşağa ərə getməkdənsə daim anamın və sənin yanında qalmağı mən nə qədər xoş bir səadət hesab edərdim... Əsgərağanın ata-anası öz oğullarını evləndirmək istəyirlər, lakin fikirləşmirlər ki, bu işdə iki şəxsin bədbəxtliyinə səbəb olurlar. Biri öz oğulları, biri də gələcək gəlinləri... Bəli, əzizim, kədərimin, qəmimin əsas səbəbi əsluində budur.
- Ah, əziz dayəm Şamah...Məsələ də elə bundadır də. Güman edirsən ki, belə bir evlilik
məni xoşbəxt edəcək?.. Mən onun xasiyyətinə bələd deyiləm. Bəlkə o heç mən sevmir. Ah, belə bir uşağa ərə getməkdənsə daim anamın və sənin yanında qalmağı mən nə qədər xoş
bir səadət hesab edərdim... Əsgərağanın ata-anası öz oğullarını evləndirmək istəyirlər, lakin fikirləşmirlər ki, bu işdə iki şəxsin bədbəxtliyinə səbəb olurlar. Biri öz oğulları, biri də gələcək gəlinləri... Bəli, əzizim,
kədərimin, qəmimin əsas səbəbi əsluində budur.
ŞAMAH-
- (təəcüblə) Nədi, sən Kazım xanın oğlundan imtina etmək istəyirsən? Bu günlərdə onlar elçilərini göndərəcəklər. O tərəf, bu tərəf bu toya təmtəraqla hazırlaşır... Sən nə etmək istədiyini heç başa düşürsənmi?.
- (təəcüblə) Nədi, sən Kazım xanın oğlundan imtina etmək istəyirsən? Bu günlərdə
onlar elçilərini göndərəcəklər. O tərəf, bu tərəf bu toya təmtəraqla hazırlaşır... Sən
nə etmək istədiyini heç başa düşürsənmi?.
- Bilmirəm, bilmirəm... Lap başımı itirmişəm...
Bəylər ASLANOVUN “Qəmərvan və
qəmərvanlılar” kitabından
O, 1976-cı ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Mədəniyyət Universiteti) rejissorluq fakultəsini bitirib. Təyinatla M.Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı- na göndərilib. 20 il bu teatrda aktyor, quruluşçu rejissor və baş rejissor kimi çalışıb. İrili-xırdalı onlarla rol oy- nayıb, 40-dan çox Azərbaycan, rus və xarici ölkə dramatur- giyasından pyesə quruluş verib. Səhnə fəaliyyətilə yanaşı ədəbi yaradıcıllıqla da məşğul olub. Bir xeyli mənsur şeer, hekayə, iki po- vest, iki roman, kinoccenari və iyirmiyə yaxin pyes müəllifidir. Pyesləri respublika televiziyasında, radiosunda, müxtəlif teatr səhnələrində oynanılıb, yaziları ədəbi jurnallarda, qəzetlərdə, internet saytlarinda çap edilib. Amazoniya.azersayt.com adlı fərdi elektron saytının yaradıcısıdır.
O, 1976-cı ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət
İncəsənət İnstitutunun (indiki Mədəniyyət Universiteti)
rejissorluq fakultəsini bitirib.
Təyinatla M.Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrı-
na göndərilib. 20 il bu teatrda aktyor, quruluşçu rejissor
və baş rejissor kimi çalışıb. İrili-xırdalı onlarla rol oy-
nayıb, 40-dan çox Azərbaycan, rus və xarici ölkə dramatur-
giyasından pyesə quruluş verib.
Səhnə fəaliyyətilə yanaşı ədəbi yaradıcıllıqla
da məşğul olub. Bir xeyli mənsur şeer, hekayə, iki po-
vest, iki roman, kinoccenari və iyirmiyə yaxin pyes müəllifidir.
Pyesləri respublika televiziyasında, radiosunda, müxtəlif teatr
səhnələrində oynanılıb, yaziları ədəbi jurnallarda,
qəzetlərdə, internet saytlarinda çap edilib.
Amazoniya.azersayt.com adlı fərdi elektron saytının
yaradıcısıdır.
*** *** ***
Onun barəsində yazmaq o qədər də asan deyildi. Baxmayaraq ki,
uşaqlıqda bir yerdə böyümüşdük, sonradan tale hər birimizi həyatın
ayrı-ayrı sahillərinə atsa da əlaqəmiz qırılmamışdı, hərdən görüşürdük,keçmişləri
eşidirdim. Bəzən yay aylarında kəndimizə qastrol tamaşaları gətirərdi. Bununla belə
yenə də çətinlik çəkirdim onun haqqında nəsə yazmağa. Elə adamlar var ki, göründük -lərindən çox fərqli olurlar. Aysberq, sirli bir aysberq idi o mənim üçün sanki, kiçik bir hissəsi suyun üzündə görünən, ən maraqlı, ən böyük hissəsisə suyun altında gizlənən
aysberq...
Elə bu arada təsadüfən əlimə “Mingəçevir işıqları” qəzetinin bir neçə il
öncə çapdan çıxmış bir nömrəsi düşdü. Bütöv bir səhifədə onunla müsahibə verilmişdi.
Jurnalist maraqlı suallarla aysberqin görünməyən tərəflərini aşkarlamağaçalışmışdı,
deyəsən çox şeyə də nail ola bilmişdi. Bu forma köməyimə gəldi.
Mən də bir gün onunla çayxanada oturub ordan-burdan söhbət edirmiş kimi
aysberqin qaranlıq tərəflərini işığa tutmağa səy etdim.
- Bax, mənə həmişə maraqlı gəlir... Bir rus şairi, səhv etmirəmsə Yevtu-
şenkodu deyəsən, yazıb ki, poeziya sənət deyil, taledir... yəni ki, heç kim şairliyi
bir sənət kimi öyrənə bilməz, bu bir qismətdir, alin yazısıdır... Bax, səndə necə oldu,
adi bir kəndçi oğlu, balacılıqda heç vaxt tamaşa-filan görməyən bir uşaq çox çətin,
eyni zamanda çox perestijli sayılan bir sənətin yolçusu oldu?
- Bilmirəm... təkcə poeziyanın yox, eləcə sənətin bütün növlərinin bir tale
qisməti olduğu fikrinə mən də inanıram . Ancaq məsələ bununla bitmir.
Hər bir adamın
düşdüyü mühit, yaşadığı, xüsusən də usaqlıqda yaşadığı hisslər, həyəcanlar, keçirdiyi
duyğular bu qismətin formalaşmasina böyük təkan verir.
*** ***
İçim səhraya dönüb...
Bir həsrət karvanı gedir bu səhra ilə. Gedir, ağır-ağır,
yorğun-yorğun. Zınqrov səslərilə. Nəhayəti görünməyən qum
dənizinin donuq dalğalarına, ləpələrinə bata-bata, yata-yata.
Qəlbimi aparır uzaqlara həsrət arvanı.
Haralardasa külək ulayır vahimə ilə, ac yalquzaqtək.
Burulğanlar yüksəlir ordan-burdan. Budaqsız, yarpaqsız səhra ağacları.
Od üstə qoyulmuş nəhəng bir tavada qovrulur qumlar. İlğımlar sayrışır
uzaqlardan, əsrarəngiz ilğımlar...
Sahil qayalarına çırpılıb çiıiklənən, bəyazlaşan mavi dalğalar.
Dizəcən dalğalar içində üzü dənizə dayanıb skripkasını çalan Sevgi adlı qız. Uzun saçları,
nazik donu havada uçur.
Yam-yaşıl tənha meşə. Gül-çiçəyi dalğalanan balaca bir tala. Qəsrə bənzər
kiçik bir ev.
Çay sahilində bəyaz bir şəhər.
Tanış, doğma çöhrələr... Gülümsəyirlər, əl edirlər...
İlğımlar sayrışır, sayrışır. Şirin, dadlı ilğımlar, sirli, sehrli
ilğımlar.
Həsrət karvanı gedir, gedir onlara sarı. Bilsə də ki,
ilğımdı bütün bu görünənlər, sayrışanlar, yalnız ilğım, yenə
gedir, gedir, dayanmadan, dayana bilmədən.
Donuq ləpələrə, dalğalara bata-bata, yata-yata.
Ağır-ağır, yorğun-yorğun. Zınqrov səslərilə.
Yalnız bir ümid gücülə, xəyalı ilə. bəlkə, bəlkə
möcüzə baş verə səhrada, ilğım kimi görünənlərdən biri
dönüb ilğım yox, çaşıb həqiqət ola...
** ** ** Bu nədir, Allah?.. Gecikmiş, çox gecikmiş bir qatar səsi gəlir qulaqlarıma elə bil. Doğrudanmı, doğrudanmı bu dayanacaqdan yenə qatar gəlib keçəcək? Minib gedəcəyəm, qaçıb gedəcəyəm ümidləri "ur" olmuş viran dünyanın qayğılarından, ağrılarından uzaqlara, sehrli, nağıllı sahillərə? Ömrün ilkin çağlarında olduğu kimi. Doğrudanmı, doğrudanmı?.. Gecikmiş bir qatar səsi gəlir qulaqlarıma. Dayanacaqmı, dayanacaqmı o qarşımda mənim? Qoynuna alacaqmı günlərimi, gecələrimi? Yeni bir möcüzə baş verərdi yəqin ki. Bəlkə... ötüb keçəcək, saxlamadan? Odlu küləyilə içimi dalayaraq. Bəlkə, bəlkə... üstümdən keçəcək? Təkərlər altında qoyaraq qəlbimi, ruhumu. Kim bilir, kim bilir? Gecikmiş, çox gecikmiş bir qatar səsi gəlir qulaqlarıma elə bil. Bu nədir, nədir, ay Allah?..
Bu nədir, Allah?..
Gecikmiş, çox gecikmiş bir qatar səsi gəlir qulaqlarıma elə bil.
Doğrudanmı, doğrudanmı bu dayanacaqdan yenə qatar gəlib keçəcək? Minib gedəcəyəm, qaçıb gedəcəyəm ümidləri "ur" olmuş viran dünyanın qayğılarından, ağrılarından uzaqlara, sehrli, nağıllı sahillərə? Ömrün ilkin çağlarında olduğu kimi.
Doğrudanmı, doğrudanmı?..
Gecikmiş bir qatar səsi gəlir qulaqlarıma.
Dayanacaqmı, dayanacaqmı o qarşımda mənim? Qoynuna alacaqmı günlərimi, gecələrimi? Yeni bir möcüzə baş verərdi yəqin ki.
Bəlkə... ötüb keçəcək, saxlamadan? Odlu küləyilə içimi dalayaraq.
Bəlkə, bəlkə... üstümdən keçəcək? Təkərlər altında qoyaraq qəlbimi, ruhumu.
Kim bilir, kim bilir?
Bu nədir, nədir, ay Allah?..
***
Sudan, dənizdən kənara atılmış balıqlar kimi çabalaya-çabalaya can verir günlərim. Gözüm görə-görə. Ömür tükənməkdə... Doğrudanmı, doğrudanmı bir daha görə bilməyəcəyəm o uzaq yerləri, görə bilməyəcəyəm sevdiyim insanları? mutlu günlər yaşanmayacaq bir də? Doğrudanmı, həsrət suyu çəkilmiş, qurumuş bir dəniz deməkdi? Dibində çabalaya-çabalaya can verən balıqlar...
Sudan, dənizdən kənara atılmış balıqlar kimi
çabalaya-çabalaya can verir günlərim. Gözüm görə-görə.
Ömür tükənməkdə...
Doğrudanmı, doğrudanmı bir daha görə bilməyəcəyəm
o uzaq yerləri, görə bilməyəcəyəm sevdiyim insanları?
mutlu günlər yaşanmayacaq bir də?
Doğrudanmı, həsrət suyu çəkilmiş, qurumuş bir
dəniz deməkdi? Dibində çabalaya-çabalaya can verən
balıqlar...
S O S!..
Belə getsə gələcəkdə doğulacaq uşaqların
xalaları, əmiləri olmayacaq...
İki kəndli qonşu dalaşırdı: "Niyə sizin arılar keçib bizim bağdakı çiçəkləri sorur?!" O qədər çək-çevir etdilər ki, axırda işləri məhkəməyə düşdü. Gəl-getlər,sorğu- suallar... Nəhayətdə hakim onları barışdırdı. Hərəsindən bir balon xalis bal alıb...
Xəyallar - səhra həyatıma yağan yağışlar...
Yağışlar nə cücərdə bilər görəsən
ölü qumlar üstə?..
Mən səni çox sevirəm, Vətən, lap çox. Sən necə, sevirsənmi məni, azacıq da varsa?..
Mən, üstəgəl milyonlarla itirilmiş insan var bu dünyada.
Kim tapacaq bizləri, kim?
Bu həsrət ürəyimdə elə bir düyün ki,
açılmır,
açılmır.
Bu həsrət canımda elə bir azar ki,
sağalmir,
sağalmır,
sağalmır.
Gecə-gündüz gözlərim önündəsən -
gözlərim qapanmır,
qapanmır,
qapanmır...
Sorğu:
Sorğunun nəticələri:
İlk səhifə 
Bütün yazılar:
8
Xətdə olanlar:
NABIYEV ELXAN